Otterdam

kunstwerk door Theun Karelse

In 2021 dook de otter, na een halve eeuw afwezigheid, op aan de rand van Amsterdam. Amsterdam, nog altijd een stad van water, heeft niet meer de biodiversiteit die het ooit had als moeras. Met terugkeer van de otter dient zich de vraag aan hoe we in onze stad, met vele grachten, tuinen en parken, meer ruimte zouden kunnen geven aan de otter en andere soorten dieren en planten. Kunstenaar Theun Karelse introduceert een ontwerp in de vorm van een "drijvende volkstuin" die zorgt voor een leefbare stad voor de otter, de mens en de natuur.

In het werk Otterdam experimenteren we met moeras- en waterplanten die deels ontbreken in onze tuinen en parken. Dieren dienen als gids voor stadslandschap, architectuur en tuinontwerp. Het eerste kunstproject dreef een jaar in de Waternatuurtuin van Westerpark dat rijk is aan stromend water, grote vijvers en grachten. Het tweede kunstwerk drijft nu in de grote vijver van het Amstelpark. Het derde werk, Otterdam-Centrum, opende op 26 september 2024 op het Marineterrein. De drijvende tuinen zijn afgestemd op de omgeving, de laatste op de zilte water omgeving van de binnenhaven. Otterdam biedt ook verschillende workshops aan voor geïnteresseerden die de otterwereld willen verkennen en inzichten verzamelen rondom watertuinieren in een meer toekomstbestendige stad.

Lees het artikel in Het Parool over Otterdam in Westerpark.

openbare ruimte - installatie

Otterdam

Westerpark - Amstelpark - Marineterrein

Eeuwenlang hebben de Nederlanders zich gericht op het afvoeren van water. Naarmate de bevolking groeide werd er steeds meer land drooggelegd om ruimte vrij te maken. Zo was Amsterdam oorspronkelijk ooit veengebied zoals een groot deel van ons land. Door toenemende droogte verschuift de vraag naar hoe we water in onze landschappen kunnen vasthouden. Veengebieden bergen immers een grote biodiversiteit en slaan vele malen meer en langduriger CO2 op dan een bos.

Otterdam verkent hoe de nieuwe (stads)ecologie en waterhuishouding er uit kan gaan zien, en hoe we de otter en andere verdreven dieren kunnen verwelkomen in Amsterdam. Welke ontwerp-ingrepen zijn nodig voor de herintrede van een dier als de otter? In de eerste onderzoeksfase is Karelse in gesprek gegaan met een stadsecoloog en otter expert. Van hieruit wordt verkend wat er nodig is om ons voor te bereiden op de komst van de otter. Het (her)introduceren van specifieke waterplanten en insecten, (conceptuele) voorstellen van infrastructurele ingrepen, zoals corridors en buffers, zullen helpen met het creëren van het geschikte leefgebied voor de otter.

De “drijvende volkstuin” is deels geïnspireerd op drijvende tuinen uit Aziatisch en Zuid Amerikaanse culturen, zoals de Chinampa’s van de Azteken. Als de otter daar kan gedijen, betekent dit dat het hele bioom floreert; de vissen, de waterplanten, de kikkers en allerlei andere wezens die ecologisch verbonden zijn met de otter. In sommige steden fungeren diersoorten al als ‘gidsen’ voor natuur-inclusieve stadsontwikkeling. Zo kan in Almere de otter worden gezien als gids en indicator van de gezonde waterverbindingen in de stad.

Nu de otter ook aan de poort van Amsterdam klopt, staan we voor de opgave om naar de water biotopen van onze stad te kijken. Het tweede werk bestaat uit ronde, drijvende, planteneilanden in het water van de grote vijver van Amstelpark. Inheemse waterplanten zijn aan de oever en op de eilandjes geplaatst, ter versterking van de ecologie. Naast de Belgische kloostertuin worden planten gekweekt die een nieuwe bestemming krijgen. Op het Marineterrein experimenteren we met zilte waterplanten.

Toegankelijk: dagelijks, t/m oktober 2025 in Amstelpark, t/m september 2025 op 't Marineterrein.

Locaties
- Amstelpark, de grote vijver, voor de Japanse tuin (open de locatie op de kaart ).
- Marineterrein, de binnenhaven, Kattenburgerstraat 5, Amsterdam
- Westerpark (2023/2024), afgelopen.

Otterdam-Zuid komt tot stand in samenwerking met Zone2Source. Otterdam-Centrum komt tot stand in samenwerking met Bureau Marineterrein.

Meer informatie

Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang updates en meer

Ik stem in dat mijn persoonlijke gegevens in overeenstemming met de wet mogen worden gebruikt.